خواجه نصير الدين الطوسي ( مترجم : شاهرودى )
74
جواهر الفرائض در ارث با ترجمه فارسى ( فارسى ) قسمت 2
اصحاب « 1 » گفتهاند : عقد باطل است و زن از شوهر خود ارث نمىبرد ؛ كه اين سخن جاى بحث دارد . اگر مرد بيمار همسر خود را طلاق بدهد ، زن تا يك سال از وى ارث مىبرد مگر شوهر بهبودى يابد [ و به علت ديگرى غير از آن بيمارى كه طلاق در آن واقع شده بميرد ] يا زن ازدواج مجدّد نمايد . مرد از زن مادامى كه در عدهء طلاق رجعى است ارث مىبرد . بنابر ديدگاه درست ، مرد و زنى كه ازدواج موقّت كردهاند ، هر چند شرط توارث كرده باشند ، از يكديگر ارث نمىبرند . ( بنا بر نظر مشهور در ازدواج موقّت زن و شوهر بدون شرط توارث از يكديگر ارث نمىبرند . و در ثبوت توارث در صورت شرط آن در عقد ، اختلاف است . [ جواهر 30 / 190 - 193 ] ) وَلاء : بر خلاف زوجيّت كه با همهء طبقات ارث جمع مىشد ، ولاء مترتّب بر سه طبقهء مذكور در باب نسب مىباشد و بسان طبقهء چهارمى است كه در صورت نبود سه طبقهء قبل نوبت به آن مىرسد . ولاء داراى اقسامى است : قسم نخست : ولاء عتق : آزاد كنندهء برده در صورت وجود شرايط زير از او ارث مىبرد : 1 . برده را مجانى و تبرّعاً آزاد كرده باشد . 2 . از جنايت برده تبرّى نكرده باشد . در صورت وجود دو شرط بالا و در صورتى كه آزاد كننده مرد باشد ارث بَرده و ارث
--> ( 1 ) . از آن جمله است : شيخ صدوق در مقنع ، ص 358 و شيخ طوسى در ايجاز ، ص 276 ؛ و همين رأى را برگزيدهاند : ابن زهره در غنيه ، ص 331 ؛ ابن ادريس در سرائر ، ج 3 ، ص 283 ؛ محقق حلّى در شرايع ، ج 4 ، ص 835 ؛ علامه حلّى در قواعد ، ج 2 ، ص 178 ؛ تحرير ، ج 2 ، ص 168 ؛ همچنين شهيد اوّل و شهيد ثانى در لمعه ، ص 248 ، و مسالك ، ج 13 ، ص 177 همين ديدگاه را برگزيدهاند . صاحب جواهر در ج 39 ، ص 196 نيز همين ديدگاه را انتخاب كرده است .